दशैँको किनमेलले बजारमा चहलपहल बढ्यो, तर खसीबोका र च्याङ्ग्रा बिक्री नहुँदा व्यापारी चिन्तित
चितवनमा दशैँको किनमेल गर्नेहरूको भीड बढ्दै गए पनि खसीबोका र हिमाली च्याङ्ग्राको व्यापार अपेक्षाअनुसार हुन सकेको छैन। गत वर्षभन्दा खसीबोकाको मूल्य बढेको छ भने प्रतिकिलो एक हजार रुपैयाँभन्दा बढी पर्ने च्याङ्ग्रा बिक्री गर्न व्यापारीहरू ग्राहकको प्रतीक्षामा छन्।
दशैँ नजिकिँदै गर्दा बजारमा चहलपहल, पशु व्यापारीलाई भने चिन्ता
चितवन, असोज ३० — नेपालीहरूको महान् चाड बडादशैँ नजिकिँदै गर्दा देशभरका बजारमा किनमेल गर्नेहरूको चहलपहल बढ्न थालेको छ। नयाँ लत्ताकपडा, खाद्यान्न तथा चाडपर्वका लागि आवश्यक सामग्री किन्नेहरूको संख्या बढ्दै जाँदा व्यापारिक क्षेत्रमा उत्साह देखिएको छ।
तर चितवनमा खसीबोका र हिमाली च्याङ्ग्राको व्यापार गर्ने व्यवसायीहरू भने अपेक्षाअनुसार बिक्री नहुँदा चिन्तित बनेका छन्।
दशैँको समयमा मासुको खपत बढ्ने भएकाले पशु व्यापारीहरूले यस अवधिलाई वर्षकै महत्त्वपूर्ण व्यापारिक अवसरका रूपमा लिने गर्छन्। विशेषगरी पश्चिम नेपालका पहाडी तथा हिमाली जिल्लाबाट ल्याइने च्याङ्ग्राको माग दशैँमा बढी हुने गरेको छ।
यस वर्ष पनि जुम्लालगायतका जिल्लाबाट ठूलो संख्यामा च्याङ्ग्रा ल्याइएका छन्। तर बजारमा ग्राहकको उपस्थिति व्यापारीहरूले अनुमान गरेभन्दा कम देखिएको छ।
दैनिक सयभन्दा बढी बिक्री हुने बजारमा ६० वटा मात्र खसीबोका र च्याङ्ग्रा बिके
नारायणगढको आँपटारीस्थित पशु बिक्री केन्द्रमा यस वर्ष व्यापारको सुरुवात अपेक्षाकृत सुस्त देखिएको छ।
बजार व्यवस्थापन गर्दै आएको गणेश टोल विकास समितिका कार्यवाहक अध्यक्ष राजु अधिकारीका अनुसार बुधबार करिब ६० वटा खसीबोका तथा च्याङ्ग्रा मात्र बिक्री भएका थिए।
सामान्य अवस्थामा दैनिक सयभन्दा बढी पशु बिक्री हुने उक्त बजारमा बिक्री संख्या घटेपछि व्यापारीहरू चिन्तित भएका हुन्।
दशैँको मुख्य किनमेल सुरु हुने समयमा पनि अपेक्षाअनुसार ग्राहक नआउँदा व्यवसायीहरू बाँकी दिनको व्यापार कस्तो हुने हो भन्ने अन्योलमा छन्।
अधिकारीले पछिल्लो समय मुलुकमा भएका प्राकृतिक विपद्का कारण उपभोक्ताहरू खर्च गर्न सतर्क बनेको हुन सक्ने अनुमान गरेका छन्।
विशेषगरी भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीलगायतका घटनाले धेरै परिवारको आर्थिक अवस्थामा असर पुर्याएको र त्यसको प्रभाव चाडपर्वको किनमेलमा समेत देखिएको हुन सक्ने उनको बुझाइ छ।
यद्यपि, बिक्री घट्नुको मुख्य कारण प्राकृतिक विपद् नै हो भन्ने पुष्टि गर्ने छुट्टै उपभोक्ता अध्ययन सार्वजनिक भएको छैन।
जुम्लाबाट २०५ च्याङ्ग्रा लिएर चितवन आइपुगे व्यापारी
दशैँमा राम्रो आम्दानी गर्ने आशासहित जुम्लाका व्यापारीहरू लामो यात्रा गरेर चितवन आइपुगेका छन्।
जुम्लाका रेशम कार्की आफ्ना चार जना साथीहरूसँग मिलेर २०५ वटा च्याङ्ग्रा बिक्रीका लागि नारायणगढ ल्याएका छन्।
जुम्लाबाट ट्रकमा च्याङ्ग्रा लोड गरेर यात्रा सुरु गरेको तेस्रो दिन उनीहरू चितवन आइपुगेका थिए।
कार्कीका अनुसार तीमध्ये २५ वटा च्याङ्ग्रा उनीहरूले आफैँ पालेका हुन् भने बाँकी विभिन्न गाउँबाट खरिद गरेर ल्याएका हुन्।
व्यापारीहरूले च्याङ्ग्रा खरिद, ढुवानी र बजारसम्म ल्याउने प्रक्रियामा लगानी गर्नुपर्छ। त्यसैले अपेक्षाअनुसार बिक्री नभएमा उनीहरूको आर्थिक जोखिम बढ्न सक्छ।
कार्कीको समूहले यस वर्ष चितवनको बजारलाई प्राथमिकता दिएको छ।
दुई वर्षअघि उनीहरूले पोखरामा च्याङ्ग्रा बिक्री गरेका थिए। गत वर्ष सुरुमा पोखरा पुगेपछि केही च्याङ्ग्रा चितवन ल्याएका थिए।
तर यस वर्ष भने सिधै चितवन आएको समूहले पोखराको बजार अवस्था बुझ्न एक जना साथीलाई त्यहाँ पठाएको छ।
यसले व्यापारीहरू कुन सहरमा राम्रो माग छ भन्ने आधारमा बिक्री रणनीति परिवर्तन गर्न खोजिरहेको देखाउँछ।
खसीबोकाको मूल्य बढ्यो, च्याङ्ग्रा प्रतिकिलो एक हजार रुपैयाँभन्दा माथि
चितवनको पशु बजारमा यस वर्ष खसीबोकाको मूल्य गत वर्षको तुलनामा बढेको छ।
व्यापारीहरूका अनुसार जिउँदो खसीबोका प्रतिकिलो ७०० देखि ७५० रुपैयाँसम्ममा बिक्री भइरहेको छ।
यो मूल्य गत वर्षको तुलनामा प्रतिकिलो कम्तीमा ५० रुपैयाँ बढी हो।
त्यस्तै, हिमाली च्याङ्ग्राको मूल्य प्रतिकिलो एक हजार रुपैयाँभन्दा माथि रहेको छ।
उदाहरणका लागि, जिउँदो तौलका आधारमा मूल्य गणना गर्दा पशुको अनुमानित खरिद मूल्य यस्तो हुन सक्छ।
पशुको जिउँदो तौल | खसीबोका (रु. ७००–७५० प्रतिकिलो) | च्याङ्ग्रा (रु. १,००० प्रतिकिलोको आधारमा) |
|---|---|---|
२० किलो | १४,०००–१५,००० | २०,००० भन्दा बढी |
२५ किलो | १७,५००–१८,७५० | २५,००० भन्दा बढी |
३० किलो | २१,०००–२२,५०० | ३०,००० भन्दा बढी |
३५ किलो | २४,५००–२६,२५० | ३५,००० भन्दा बढी |
यी रकम उपलब्ध प्रतिकिलो मूल्यका आधारमा गरिएको उदाहरणात्मक गणना हुन्। वास्तविक मूल्य पशुको तौल, गुणस्तर र व्यापारीसँगको मोलमोलाइअनुसार फरक पर्न सक्छ।
गत वर्षभन्दा मूल्य बढेको अवस्थामा कतिपय उपभोक्ताले आफ्नो बजेटअनुसार सानो खसीबोका रोज्ने, खरिद केही दिन पछाडि सार्ने वा अन्य विकल्प खोज्ने सम्भावना रहन्छ।
तर चितवनमा बिक्री सुस्त हुनुको कारण मूल्यवृद्धि मात्र हो भन्ने निष्कर्ष निकाल्न पर्याप्त तथ्य उपलब्ध छैन।
व्यापारी बढ्दै जाँदा प्रतिस्पर्धा पनि चर्कियो
चितवनमा च्याङ्ग्रा व्यापार गर्ने व्यवसायीहरूको संख्या पछिल्ला वर्षहरूमा बढ्दै गएको छ।
पाँच वर्षदेखि जुम्लाबाट नारायणगढमा च्याङ्ग्रा ल्याउँदै आएका कृष्णबहादुर सिन्जालीका अनुसार पहिले सीमित व्यापारीले मात्र यस क्षेत्रमा च्याङ्ग्रा ल्याउने गरेका थिए।
अहिले भने नयाँ व्यापारीहरू पनि बजारमा प्रवेश गर्न थालेपछि प्रतिस्पर्धा बढेको छ।
व्यापारीको संख्या बढ्दा उपभोक्तालाई छनोटका थप विकल्प उपलब्ध हुन सक्छन्। तर ग्राहकको संख्या सोही अनुपातमा नबढेमा प्रत्येक व्यापारीले अपेक्षाअनुसार बिक्री गर्न कठिन हुन सक्छ।
विशेषगरी दशैँजस्तो सीमित अवधिमा धेरै पशु बिक्री गर्नुपर्ने व्यवसायमा ग्राहकको आगमन र बजारको माग महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
नारायणगढको आँपटारी बन्यो दशैँको पशु व्यापार केन्द्र
चितवनमा खसीबोका तथा च्याङ्ग्रा बिक्रीका लागि नारायणगढको आँपटारी क्षेत्रमा व्यवस्थित बजार सञ्चालन हुँदै आएको छ।
दियालो बंगलानजिक रहेको उक्त स्थानमा विगत चार वर्षदेखि पशु बजार सञ्चालन भइरहेको छ।
यसअघि व्यापारीहरूले नारायणगढका विभिन्न व्यस्त चोक तथा सडक आसपास पशु बिक्री गर्ने गरेका थिए।
अहिले एउटै स्थानमा बजार सञ्चालन हुँदा व्यापारी र ग्राहक दुवैलाई पशु किनबेच गर्न सहज भएको छ।
यस बजारमा जुम्ला तथा पश्चिम नेपालका अन्य जिल्लाबाट च्याङ्ग्रा ल्याइन्छन्।
त्यस्तै, गोरखा, लमजुङ र तनहुँबाट खसीबोका आउने गरेका छन् भने चितवनका स्थानीय किसानहरूले पनि आफ्ना पशु बिक्रीका लागि बजारमा ल्याउने गरेका छन्।
ग्राहकहरूले पशुको अवस्था, आकार र तौल हेरेर व्यापारीसँग प्रत्यक्ष मोलमोलाइ गरी खरिद गर्न सक्छन्।
बजार व्यवस्थापनका लागि गणेश टोल विकास समितिले बिक्री भएका प्रत्येक पशुबाट १०० रुपैयाँ शुल्क लिने गरेको छ।
दशैँको व्यापारमा सुस्तता, किसान र व्यापारी दुवैलाई असर पर्न सक्ने
दशैँको पशु व्यापारमा आउने उतारचढावको प्रभाव व्यापारीमा मात्र सीमित हुँदैन।
यस व्यवसायसँग पशुपालक किसान, ढुवानी व्यवसायी तथा बजार व्यवस्थापनमा संलग्न व्यक्तिहरू पनि जोडिएका हुन्छन्।
हिमाली जिल्लामा च्याङ्ग्रापालन गर्ने किसानका लागि दशैँको बजार महत्त्वपूर्ण आम्दानीको अवसर हुन सक्छ।
व्यापारीहरूले गाउँगाउँबाट पशु खरिद गरेर सहरी बजारसम्म पुर्याउने भएकाले बिक्रीमा आएको सुस्तताले आगामी वर्षको खरिद तथा व्यापारिक योजनामा पनि प्रभाव पार्न सक्छ।
अर्कोतर्फ, ग्राहकको माग कमजोर रहँदा व्यापारीले पशु लामो समयसम्म राख्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। यसले दाना, हेरचाह र अन्य व्यवस्थापन खर्च बढाउन सक्छ।
त्यसैले दशैँको बजारमा देखिएको सुस्तता केवल एक दिनको कारोबारको विषय नभई ग्रामीण उत्पादन र सहरी उपभोगबीचको आर्थिक सम्बन्धसँग पनि जोडिएको छ।
के बाँकी दिनमा बढ्ला खसीबोका र च्याङ्ग्राको व्यापार?
दशैँको किनमेल विस्तारै बढ्दै गएकाले आगामी दिनमा पशु बजारमा पनि ग्राहकको चहलपहल बढ्न सक्ने अपेक्षा व्यापारीहरूले गरेका छन्।
तर बिक्री कति बढ्छ भन्ने कुरा उपभोक्ताको खर्च गर्ने क्षमता, बजार मूल्य, उपलब्ध पशुको संख्या र चाडपर्वको किनमेल गर्ने समयजस्ता पक्षमा निर्भर रहनेछ।
अहिलेको सुस्त व्यापारले सम्पूर्ण दशैँ अवधिमा बिक्री घट्छ भन्ने निश्चित गर्दैन।
मुख्य खरिदका दिनहरूमा माग बढ्न पनि सक्छ। त्यसैले आगामी केही दिनको कारोबारले चितवनका पशु व्यापारीहरूको यस वर्षको वास्तविक व्यापारिक अवस्था थप स्पष्ट पार्नेछ।
निष्कर्ष : दशैँको उत्साह बजारमा देखियो, व्यापारीको प्रतीक्षा भने जारी
दशैँ नजिकिँदै गर्दा चितवनका बजारमा चहलपहल बढेको छ। तर खसीबोका र हिमाली च्याङ्ग्राको बिक्रीले अझै व्यापारीहरूको अपेक्षा पूरा गर्न सकेको छैन।
जुम्लादेखि लामो यात्रा गरेर च्याङ्ग्रा ल्याएका व्यवसायीहरू राम्रो बिक्रीको आशामा छन्।
एकातर्फ गत वर्षभन्दा पशुको मूल्य बढेको छ भने अर्कोतर्फ व्यापारीहरूको संख्या र प्रतिस्पर्धा पनि बढेको छ।
अब दशैँका बाँकी दिनमा ग्राहकको चहलपहल कति बढ्छ र व्यापारीहरूले अपेक्षाअनुसार पशु बिक्री गर्न सक्छन् कि सक्दैनन् भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण हुनेछ।
दशैँको रमझमले बजार भरिन थाले पनि चितवनका खसीबोका र च्याङ्ग्रा व्यापारीका लागि यस वर्षको चाडपर्व अझै आशा र अनिश्चितताबीच बितिरहेको छ।
